İlişkinizde her şey yolunda giderken bile bir gün terk edileceğinizi düşünüyor musunuz? Partnerinizin mesajına geç cevap vermesi, ses tonunun değişmesi veya biraz uzaklaşması sizde “Artık beni sevmiyor.” ya da “Beni bırakacak.” düşüncesini tetikliyor olabilir.
Bazı kişiler ilişkilerinde karşı tarafın sevgisinden emin olmakta zorlanabilir ve sürekli terk edilme ihtimaline karşı tetikte hissedebilir. Bu durum bazı kişilerde terk edilme şeması ile ilişkili olabilir.
Kayseri’de psikolog arayışında olan kişiler; terk edilme korkusu, ilişkilerde güvensizlik, yoğun kaygı ve sürekli güvence arama gibi nedenlerle profesyonel desteğe başvurabilmektedir.
Bu yazıda terk edilme şemasının ne olduğunu, neden oluşabileceğini, ilişkileri nasıl etkilediğini ve bu şemayla başa çıkmanın yollarını ele alıyoruz.
Terk edilme şeması, kişinin yakın ilişkilerindeki önemli insanların bir gün kendisini terk edeceğine, uzaklaşacağına veya ihtiyaç duyduğu anda yanında olmayacağına ilişkin güçlü ve tekrarlayan bir beklenti yaşamasıdır.
Kişinin zihninde;
“Nasıl olsa beni bırakacak.”
“Kimse hayatımda kalıcı değil.”
“Benden sıkılacak.”
“Başkasını bulacak.”
“Birine bağlanırsam sonunda üzülürüm.”
gibi düşünceler ortaya çıkabilir.
Bu düşünceler kişinin mevcut ilişkisindeki gerçeklerden çok, geçmiş deneyimlerinin oluşturduğu beklentilerle ilişkili olabilir.
Terk edilme şeması yaşayan kişilerde şu davranış ve düşünceler görülebilir:
Bu belirtilerin birkaçının bulunması tek başına kişinin terk edilme şemasına sahip olduğunu göstermez. Kişinin yaşam deneyimleri ve ilişki örüntülerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Terk edilme şemasının gelişmesinde tek bir neden bulunmaz. Çocukluk ve ergenlik dönemindeki ilişkisel deneyimler, sonraki romantik ilişkiler ve kişinin bireysel özellikleri birlikte rol oynayabilir.
Özellikle;
kişinin yakın ilişkilerde kayıp ve ayrılığa karşı daha hassas hale gelmesiyle ilişkili olabilir.
Ancak bu deneyimleri yaşayan herkesin terk edilme şeması geliştireceği söylenemez.
Şemalar, kişinin yaşadığı olayları yorumlama biçimini etkileyebilir.
Örneğin partner birkaç saat mesaj atmadığında, terk edilme şeması yoğun olan bir kişinin zihninde hızla:
“Benden sıkıldı.” → “Artık beni istemiyor.” → “Kesin ayrılacağız.”
şeklinde bir düşünce zinciri oluşabilir.
Oysa mesajın gecikmesinin iş yoğunluğu, telefonun kapalı olması veya kişinin meşgul olması gibi birçok farklı nedeni olabilir.
Buradaki temel sorun yalnızca olumsuz düşüncenin ortaya çıkması değil, zihnin belirsizliği otomatik olarak terk edilme ihtimaliyle doldurmasıdır.
Terk edilme korkusu bazen kişinin korktuğu durumun gerçekleşmesini engellemeye çalışırken ilişkisini daha fazla zorlamasına neden olabilir.
Kişi;
Bu davranışlar zaman içerisinde ilişkide gerginliğin artmasına neden olabilir.
İlk bakışta çelişkili görünse de bazı kişiler terk edilmekten çok korktukları için karşı taraf kendilerini bırakmadan önce ilişkiyi kendileri sonlandırabilir.
Bunun altında;
“O beni bırakmadan ben bırakayım.”
düşüncesi bulunabilir.
Böylece kişi ayrılığın kontrolünün kendisinde olduğunu hissedebilir. Ancak bu davranış uzun vadede yakın ve güvenli ilişkiler kurmayı zorlaştırabilir.
Birbirleriyle ilişkili olabilseler de tamamen aynı kavramlar değildir.
Kaygılı bağlanma, kişinin yakın ilişkilerinde yoğun güvence ihtiyacı ve reddedilmeye karşı hassasiyet göstermesiyle ilişkilendirilen bir bağlanma örüntüsüdür.
Terk edilme şeması ise şema terapi yaklaşımında kişinin önemli ilişkilerinin devamlılığı ve güvenilirliği konusunda geliştirdiği temel inanç ve beklentileri ifade eder.
Bir kişide her ikisi birlikte görülebilir.
Terk Edilme Şemasıyla Başa Çıkmanın 10 Yolu
Hangi durumların terk edilme korkunuzu harekete geçirdiğini gözlemleyin.
Mesaja geç cevap verilmesi mi? Partnerinizin arkadaşlarıyla zaman geçirmesi mi? Tartışmalar mı?
Tetikleyiciyi fark etmek, otomatik tepki vermeden önce düşünmenize yardımcı olabilir.
“Beni bırakacak.” düşüncesinin ortaya çıkması bunun gerçekten gerçekleşeceği anlamına gelmez.
Kendinize şu soruyu sorun:
“Bunu gösteren somut bir kanıt var mı, yoksa şu anda korkum mu konuşuyor?”
Partnerinizden sürekli “Beni seviyor musun?”, “Benden sıkıldın mı?” veya “Beni bırakmayacaksın değil mi?” şeklinde güvence istemek kısa süreli rahatlama sağlayabilir.
Ancak sürekli güvence aramak uzun vadede kaygı döngüsünü sürdürebilir.
Sağlıklı ilişkilerde iki kişinin de bireysel yaşam alanlarının bulunması normaldir.
Partnerinizin arkadaşlarıyla zaman geçirmesi veya yalnız kalmak istemesi mutlaka sizden uzaklaştığı anlamına gelmez.
İlişki hayatınızın önemli bir parçası olabilir ancak tamamı olmak zorunda değildir.
Arkadaşlıklarınız, hobileriniz, hedefleriniz ve kişisel yaşamınızın devam etmesi duygusal bağımsızlığı destekleyebilir.
Geçmişte terk edilmiş veya aldatılmış olmanız bugünkü ilişkinizin de aynı şekilde sonuçlanacağı anlamına gelmez.
Yeni bir insanı geçmişte sizi inciten kişinin davranışları üzerinden değerlendirmemeye çalışın.
Hiçbir ilişkide geleceğin yüzde yüz garantisi bulunmaz.
Sürekli garanti aramak yerine ilişkinin bugünkü gerçekliğine odaklanmak daha sağlıklı olabilir.
Partnerinizi suçlamak yerine duygularınızı ifade etmeyi deneyin.
“Sen zaten beni önemsemiyorsun.” yerine “İletişimimiz azaldığında kendimi güvensiz hissedebiliyorum.” şeklindeki ifadeler daha sağlıklı bir iletişime yardımcı olabilir.
Bir ilişkinin devam etmesi veya bitmesi sizin değerinizi belirlemez.
Kendi değerinizi yalnızca başka bir insanın sevgisi ve ilgisi üzerinden değerlendirmek terk edilme korkusunu güçlendirebilir.
Terk edilme korkunuz ilişkilerinizi sürekli etkiliyor ve benzer ilişki döngülerini tekrar tekrar yaşadığınızı düşünüyorsanız psikolojik destek almak faydalı olabilir.
Evet. Şemalar uzun yıllardır var oldukları için oldukça güçlü hissedilebilir ancak değişmez değillerdir.
Psikoterapi sürecinde kişinin;
fark etmesi ve daha işlevsel ilişki örüntüleri geliştirmesi üzerinde çalışılabilir.
Aşağıdaki durumlarda profesyonel destek almak faydalı olabilir:
Kayseri psikolog desteği ile terk edilme korkusunun altında bulunan düşünceler, geçmiş deneyimler ve ilişki örüntüleri değerlendirilerek daha sağlıklı baş etme yolları geliştirilebilir.
Terk edilme şeması kişiye sürekli “Bir gün herkes gider.” mesajını verebilir. Bu nedenle kişi ilişkisi iyi giderken bile olası bir ayrılığa karşı kendisini korumaya çalışabilir.
Ancak geçmişte yaşanan ilişkiler gelecekte kurulacak bütün ilişkilerin nasıl sonuçlanacağını belirlemek zorunda değildir.
Terk edilme korkunuzu fark etmek, bu korkunun hangi durumlarda ortaya çıktığını anlamak ve ilişkilerde daha sağlıklı davranış biçimleri geliştirmek mümkündür.
Eğer “Nasıl olsa beni bırakacak.” düşüncesi ilişkilerinizin önüne geçmeye başladıysa bir psikologdan profesyonel destek almayı düşünebilirsiniz.
