Beden dismorfik bozukluğu (BDB), kişinin dış görünüşünde algıladığı bir veya birden fazla kusurla yoğun biçimde meşgul olmasıyla karakterize psikolojik bir bozukluktur. Kişinin rahatsız olduğu fiziksel özellik başkaları tarafından fark edilmeyebilir veya oldukça küçük görülebilir. Buna rağmen kişi için bu düşünceler yoğun kaygıya neden olabilir ve günlük yaşamı önemli ölçüde etkileyebilir.
Beden dismorfik bozukluğu yalnızca kişinin görünüşünü beğenmemesi veya zaman zaman kendisini çekici bulmaması değildir. Görünüşe yönelik düşünceler kişinin gününün önemli bir bölümünü kaplayabilir; sosyal ilişkilerden iş ve okul hayatına kadar birçok alanı etkileyebilir.
Kayseri’de psikolog desteği arayan kişiler arasında da beden algısı, özgüven sorunları, sosyal karşılaştırma ve görünüşe yönelik yoğun kaygılar psikolojik destek ihtiyacının nedenleri arasında yer alabilir.
Beden dismorfik bozukluğu belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Kişinin dış görünüşüne yönelik düşüncelerinin yoğunluğu ve bu düşüncelerin günlük yaşamını ne ölçüde etkilediği önemlidir.
En sık görülebilen belirtiler şunlardır:
Bu davranışlardan bir veya birkaçının bulunması tek başına beden dismorfik bozukluğu tanısı anlamına gelmez. Tanı için ruh sağlığı uzmanı tarafından değerlendirme yapılması gerekir.
Beden dismorfik bozukluğu vücudun hemen her bölgesiyle ilişkili olabilir.
Kişiler özellikle:
gibi fiziksel özelliklere yoğun biçimde odaklanabilir.
Bazı kişiler yalnızca tek bir fiziksel özelliğine odaklanırken bazı kişilerde zaman içerisinde kaygının odaklandığı vücut bölgesi değişebilir.
Beden dismorfik bozukluğunun ortaya çıkmasını açıklayan tek bir neden bulunmamaktadır. Biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynayabileceği düşünülmektedir.
Kişinin kendisine yönelik olumsuz değerlendirmeleri, fiziksel görünüşüne karşı daha eleştirel yaklaşmasına katkıda bulunabilir.
Kişi zaman içerisinde kendi değerini büyük ölçüde dış görünüşü üzerinden değerlendirmeye başlayabilir.
Beden dismorfik bozukluğu yaşayan bazı kişiler fiziksel görünüşleri konusunda gerçekçi olmayan standartlara sahip olabilir.
“Güzel olmak için kusursuz görünmeliyim.”
“Burnum böyle olduğu için insanlar beni beğenmeyecek.”
“İnsanlar yüzümdeki kusuru hemen fark ediyor.”
gibi düşünceler kişinin görünüşüne yönelik kaygısını artırabilir.
Çocukluk veya ergenlik döneminde fiziksel görünüş nedeniyle eleştirilmek, alay edilmek veya zorbalığa maruz kalmak bazı kişilerde beden algısıyla ilgili problemlerin gelişmesine katkıda bulunabilir.
Ancak bu tür deneyimleri yaşayan herkesin beden dismorfik bozukluğu geliştirmeyeceği unutulmamalıdır.
Kendisini sürekli başka insanlarla karşılaştırmak kişinin kendi bedenine yönelik memnuniyetsizliğini artırabilir.
Özellikle kişinin kendi fiziksel özelliklerini başkalarının en iyi görünen hâlleriyle karşılaştırması gerçekçi olmayan beklentilerin oluşmasına neden olabilir.
Sosyal medya platformlarında filtrelenmiş, düzenlenmiş veya idealize edilmiş görüntülere sürekli maruz kalmak bazı kişilerde beden memnuniyetsizliğini artırabilir.
Filtreler ve fotoğraf düzenleme uygulamaları gerçekçi olmayan güzellik standartlarının oluşmasına katkıda bulunabilir. Ancak sosyal medya tek başına beden dismorfik bozukluğunun nedeni değildir.
Hayır. Bir kişinin zaman zaman fiziksel görünüşünden memnun olmaması veya özgüveninin düşük olması, beden dismorfik bozukluğu olduğu anlamına gelmez.
Beden dismorfik bozukluğunda görünüşte olduğu düşünülen kusura yönelik düşünceler yoğun ve tekrarlayıcıdır.
Kişi görünüşü nedeniyle sosyal ortamlara girmekten, fotoğraf çektirmekten, yeni insanlarla tanışmaktan hatta bazı durumlarda işe veya okula gitmekten kaçınabilir.
Bu nedenle beden dismorfik bozukluğu sıradan beden memnuniyetsizliğinden farklı değerlendirilmelidir.
Her iki durumda da beden algısıyla ilgili yoğun kaygılar görülebilir. Ancak beden dismorfik bozukluğu ve yeme bozuklukları aynı durum değildir.
Yeme bozukluklarında kilo, vücut ağırlığı, beden şekli ve yeme davranışları daha merkezi bir konumda olabilir.
Beden dismorfik bozukluğunda ise kişi burun, cilt, saç, yüz, dişler veya vücudunun farklı bir bölümünde olduğunu düşündüğü fiziksel kusura yoğun biçimde odaklanabilir.
İki durumun birbirinden ayrılması için profesyonel değerlendirme önemlidir.
Görünüşle ilgili yoğun düşünceler zaman içerisinde kişinin günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir.
Kişi:
Kaçınma davranışları arttıkça kişinin sosyal yaşamı giderek kısıtlanabilir.
Beden dismorfik bozukluğu yaşayan bazı kişiler, rahatsız oldukları fiziksel özelliği değiştirmek amacıyla estetik operasyonlara veya çeşitli kozmetik işlemlere yönelebilir.
Ancak kişinin yaşadığı temel problem yalnızca fiziksel özellik olmayabileceği için estetik işlem sonrasında görünüşe yönelik kaygı her zaman ortadan kalkmayabilir.
Kişi işlem sonrasında aynı bölgeyle ilgili memnuniyetsizlik yaşamaya devam edebilir veya başka bir fiziksel özelliğine yoğunlaşabilir.
Bu nedenle dış görünüşle ilgili düşünceler kişinin yaşamını önemli ölçüde etkiliyorsa estetik işlem öncesinde psikolojik değerlendirme yapılması faydalı olabilir.
Beden dismorfik bozukluğu tedavi edilebilir bir psikolojik durumdur. Tedavi planı kişinin yaşadığı belirtilerin şiddetine, günlük yaşam üzerindeki etkilerine ve eşlik eden diğer psikolojik sorunlara göre oluşturulur.
Kayseri psikolog araştırması yapan ve görünüşüne yönelik yoğun düşünceler nedeniyle günlük yaşamında zorlanan kişiler, beden algısıyla ilgili yaşadıkları sorunlar için psikoterapi seçeneklerini değerlendirebilir.
Beden dismorfik bozukluğunda kullanılan psikoterapi yaklaşımlarından biri Bilişsel Davranışçı Terapi'dir.
Terapi sürecinde kişinin:
üzerinde çalışılabilir.
Bazı durumlarda psikiyatri hekimi tarafından ilaç tedavisi değerlendirilebilir.
Özellikle beden dismorfik bozukluğuna depresyon, yoğun kaygı veya farklı psikolojik sorunlar eşlik ediyorsa kişinin ihtiyaçlarına göre bir tedavi planı oluşturulabilir.
İlaç tedavisine başlanması, değiştirilmesi veya sonlandırılması konusunda karar psikiyatri hekimi tarafından verilmelidir.
Profesyonel desteğin yanında kişinin kendi bedenine yönelik daha sağlıklı bir bakış açısı geliştirmesine yardımcı olabilecek bazı alışkanlıklar bulunmaktadır:
Gerektiğinde profesyonel destek alın.
Görünüşünüzle ilgili düşünceler gününüzün önemli bir bölümünü kaplıyorsa, kendinizi sürekli başkalarıyla karşılaştırıyorsanız, aynaya tekrar tekrar bakıyor veya aynadan kaçınıyorsanız ve fiziksel görünüşünüz nedeniyle sosyal yaşamınızı kısıtlıyorsanız profesyonel destek almak faydalı olabilir.
Kayseri’de psikolog arayışında olan kişiler, beden algısıyla ilgili yoğun kaygıların altında yatan düşünce ve davranış örüntülerini anlamak ve daha sağlıklı baş etme becerileri geliştirmek amacıyla psikolojik destek seçeneklerini değerlendirebilir.
Kayseri psikolojik danışmanlık hizmetlerini araştırırken uzmanın çalışma alanlarını, eğitimini ve beden algısıyla ilişkili sorunlarda kullandığı terapi yaklaşımlarını incelemek önemlidir.
Bazı kişiler kendilerini genel olarak çekici bulmayabilirken bazı kişiler yalnızca belirli bir fiziksel özelliğinin ciddi şekilde kusurlu olduğunu düşünebilir. Bu özellik diğer insanlar tarafından fark edilmeyebilir veya oldukça küçük görülebilir.
Tek başına sürekli aynaya bakmak beden dismorfik bozukluğu tanısı için yeterli değildir.
Ancak kişinin görünüşünde olduğunu düşündüğü kusuru tekrar tekrar kontrol etmesi, bu davranışı kontrol etmekte zorlanması ve durumun günlük yaşamını etkilemesi beden dismorfik bozukluğunda görülebilen belirtiler arasındadır.
Sosyal medya tek başına beden dismorfik bozukluğuna neden olmaz.
Ancak filtrelenmiş ve idealize edilmiş görüntülere yoğun şekilde maruz kalmak bazı kişilerde sosyal karşılaştırmayı ve beden memnuniyetsizliğini artırabilir.
Evet. Uygun psikoterapi ve gerekli görülen durumlarda psikiyatrik tedaviyle belirtilerin azaltılması ve kişinin yaşam kalitesinin artırılması hedeflenebilir.
Belirtilerin şiddetine bağlı olarak kişinin sosyal yaşamı, ilişkileri, okul veya iş hayatı olumsuz etkilenebilir. Yoğun kaygı ve depresif belirtiler gibi başka psikolojik sorunlar da tabloya eşlik edebilir.
Beden dismorfik bozukluğu, basit bir dış görünüş memnuniyetsizliğinden daha fazlasıdır. Kişinin görünüşünde olduğunu düşündüğü bir kusurla yoğun biçimde meşgul olması, sürekli kontrol veya kaçınma davranışları geliştirmesi ve zaman içerisinde sosyal yaşamını kısıtlaması yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir.
Beden algısı ve dış görünüşünüzle ilgili düşünceler günlük yaşamınızı etkilemeye başladıysa profesyonel değerlendirme önemli bir adım olabilir. Kayseri psikolog ve Kayseri’de psikolog araması yapan kişiler, beden algısı, özgüven ve görünüşle ilişkili yoğun kaygılar konusunda çalışan ruh sağlığı uzmanlarından psikolojik destek almayı değerlendirebilir.
