Trikotillomani, kişinin saçını veya vücudundaki kılları tekrarlayıcı biçimde yolması ve bu davranışı durdurmakta zorlanmasıyla karakterize bir ruhsal bozukluktur. Saç yolma davranışı zaman içerisinde belirgin saç kaybına, kişinin görünüşüyle ilgili rahatsızlık yaşamasına ve sosyal yaşamının etkilenmesine neden olabilir
Trikotillomani yalnızca bir alışkanlık ya da kişinin istediğinde kolaylıkla bırakabileceği bir davranış olarak değerlendirilmemelidir. Kişi saçını yolmamaya çalışmasına rağmen davranışı kontrol etmekte güçlük yaşayabilir.
Kayseri’de psikolog desteği arayan kişiler arasında tekrarlayıcı davranışlar, kaygı ve dürtü kontrolünde yaşanan güçlükler de psikolojik destek başvurularının nedenleri arasında yer alabilir.
Trikotillomaninin en belirgin özelliği kişinin saçını veya vücudundaki kılları tekrar tekrar yolmasıdır.
Görülebilecek belirtiler arasında şunlar bulunabilir:
Tanıda davranışın tekrarlayıcı olması, kişinin bırakmaya çalışmasına rağmen zorlanması ve yaşamında belirgin sıkıntı veya işlev kaybına neden olması önemlidir.
Hayır. Trikotillomani denildiğinde çoğunlukla saçlı deri düşünülse de kişi vücudunun farklı bölgelerindeki kılları da yolabilir.
Örneğin:
gibi farklı bölgeler hedef olabilir.
Kişinin en sık yolduğu bölge zaman içerisinde değişebilir veya birden fazla bölge aynı anda etkilenebilir.
Trikotillomani herkeste aynı şekilde ortaya çıkmaz. Bazı kişiler saç yolduğunun farkındayken bazı kişiler davranışı neredeyse otomatik biçimde gerçekleştirebilir.
Kişi televizyon izlerken, kitap okurken, telefon kullanırken veya düşüncelere dalmışken farkında olmadan saçını yolabilir.
Davranışı ancak bir süre sonra fark edebilir.
Bazı kişiler ise saç yolma davranışını bilinçli şekilde gerçekleştirir.
Belirli bir saç telini arayabilir, dokusunu inceleyebilir ve o teli yolmak için yoğun bir istek hissedebilir.
Bazı kişilerde her iki davranış biçimi birlikte görülebilir.
Trikotillomaninin tek bir nedeni bulunmamaktadır. Biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörlerin birlikte etkili olabileceği düşünülmektedir.
Bazı kişilerde saç yolma davranışı stresli veya kaygılı dönemlerde artabilir.
Kişi davranış sonrasında kısa süreli bir rahatlama yaşayabilir. Bu rahatlama, davranışın zaman içerisinde tekrarlanmasına katkıda bulunabilir.
Ancak trikotillomani yalnızca stres nedeniyle ortaya çıkan bir durum değildir.
Televizyon izlemek, ders çalışmak, bilgisayar kullanmak veya uzun süre bir yerde oturmak gibi durumlarda otomatik saç yolma davranışı ortaya çıkabilir.
Kişi bazen saçını yolduğunu fark etmeyebilir.
Yoğun üzüntü, öfke, gerginlik veya hayal kırıklığı gibi duygular bazı kişilerde saç yolma davranışını tetikleyebilir.
Saç yolmak bazı kişilerde kısa süreli rahatlama sağlayabilir.
Örneğin:
Gerginlik → Saç yolma isteği → Saç yolma → Kısa süreli rahatlama
şeklinde bir döngü oluşabilir.
Kısa süreli rahatlama davranışın tekrar edilmesini kolaylaştırabilir.
Trikotillomani ve obsesif kompulsif bozukluk (OKB) aynı tanı değildir.
Trikotillomani, güncel psikiyatrik sınıflandırmalarda obsesif kompulsif ve ilişkili bozukluklar grubunda değerlendirilir.
OKB'de kişinin istemediği, tekrarlayıcı düşünceleri ve bu düşüncelerin yarattığı sıkıntıyı azaltmak amacıyla yaptığı kompulsiyonlar ön planda olabilir.
Trikotillomanide ise tekrarlayıcı saç yolma davranışı temel özelliktir.
Sitenizde bulunan OKB (Takıntı Hastalığı) içeriğine bu bölümden bağlantı vermeniz hem okuyucunun iki durum arasındaki farkı anlamasına hem de sitenin iç bağlantı yapısının güçlenmesine yardımcı olabilir.
Evet. Saç yolma davranışı çocukluk ve ergenlik dönemlerinde de görülebilir.
Ancak çocuklarda görülen her saç yolma davranışı trikotillomani olarak değerlendirilmemelidir. Davranışın sıklığı, süresi, saç kaybına neden olup olmadığı ve çocuğun günlük yaşamını nasıl etkilediği değerlendirilmelidir.
Çocuk veya ergende tekrarlayan ve belirgin saç kaybına neden olan saç yolma davranışı varsa bir uzmandan değerlendirme alınması uygun olabilir.
Trikotillomani yalnızca fiziksel görünüşü etkilemeyebilir.
Kişi saçındaki seyrelme veya açıklıkların fark edilmesinden endişe ederek:
Bu durum zaman içerisinde kişinin sosyal ve duygusal yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir.
Trikotillomani tedavisinde kişinin saç yolma davranışının ne zaman ve hangi koşullarda ortaya çıktığının anlaşılması önemlidir.
Tedavi kişinin yaşı, belirtilerin şiddeti, davranışın özellikleri ve eşlik eden diğer psikolojik durumlara göre planlanabilir.
Kayseri psikolog araştırması yapan ve saç yolma davranışını kontrol etmekte zorlanan kişiler, trikotillomani ve tekrarlayıcı beden odaklı davranışlar konusunda çalışan ruh sağlığı uzmanlarından değerlendirme alabilir.
Trikotillomani tedavisinde bilişsel davranışçı yaklaşımlardan yararlanılabilir.
Tedavide özellikle kişinin:
üzerinde çalışılabilir.
Trikotillomani tedavisinde kullanılan davranışsal yöntemlerden biri Alışkanlığı Tersine Çevirme Eğitimi (Habit Reversal Training – HRT) yaklaşımıdır.
Bu yöntemde kişinin saç yolma dürtüsünü ve davranışını daha erken fark etmesi ve saç yolmayla bağdaşmayan alternatif bir davranış kullanması üzerinde çalışılabilir.
Örneğin kişi saç yolma isteğini fark ettiğinde ellerini farklı bir işle meşgul etmeyi öğrenebilir.
Bu yöntem kişiye özel olarak planlanmalıdır.
Trikotillomani için ilaç kullanımı her kişi için gerekli değildir. Bazı durumlarda psikiyatri hekimi eşlik eden depresyon, anksiyete veya diğer psikiyatrik belirtileri de değerlendirerek ilaç tedavisini gündeme alabilir.
İlaç tedavisine yalnızca hekim tarafından karar verilmelidir.
Profesyonel tedavinin yanında kişinin davranışını daha iyi tanımasına yardımcı olabilecek bazı yöntemler kullanılabilir:
Amaç yalnızca kişinin kendisine “saçını yolma” demesi değildir. Davranışın hangi koşullarda ortaya çıktığının anlaşılması ve yerine daha işlevsel tepkilerin geliştirilmesi önemlidir.
Saç, kaş veya kirpiklerinizi tekrar tekrar yoluyor, bırakmaya çalışmanıza rağmen davranışı kontrol etmekte zorlanıyor veya bu davranış nedeniyle belirgin saç kaybı yaşıyorsanız profesyonel değerlendirme faydalı olabilir.
Özellikle saç yolma davranışı sosyal yaşamınızı etkiliyor, davranışı çevrenizden gizlemeye çalışıyor veya görünüşünüz nedeniyle belirli ortamlardan kaçınıyorsanız destek almayı değerlendirebilirsiniz.
Kayseri’de psikolog arayışında olan kişiler, trikotillomani ve tekrarlayıcı beden odaklı davranışlar konusunda çalışan uzmanların terapi yaklaşımlarını inceleyebilir. Kayseri psikolojik danışmanlık hizmetleri araştırılırken uzmanın trikotillomani, OKB ve ilişkili bozukluklarla çalışma deneyimi de değerlendirilebilir.
Trikotillomani basit bir alışkanlıktan daha fazlasıdır. Kişi saç yolmayı azaltmak veya bırakmak istemesine rağmen davranışı kontrol etmekte ciddi güçlük yaşayabilir.
Bazı kişiler saç yolma davranışından sonra kısa süreli rahatlama yaşayabilir. Bu rahatlama davranışın tekrar edilmesine katkıda bulunabilir. Ancak her trikotillomani yaşayan kişide aynı deneyim görülmez.
Tekrarlayıcı saç yolma davranışı saçlarda seyrelmeye ve belirgin açıklıklara neden olabilir. Uzun süreli veya yoğun yolma saçlı deriye zarar verebilir. Fiziksel hasar veya deri problemi varsa dermatolojik değerlendirme de gerekebilir.
Bazı kişilerde stres, kaygı, can sıkıntısı veya yoğun duygusal dönemlerde saç yolma davranışı artabilir. Ancak trikotillomani yalnızca stresten kaynaklanan bir durum değildir.
Evet. Özellikle davranışsal psikoterapi yaklaşımları trikotillomani tedavisinde kullanılmaktadır. Uygun tedavi kişinin ihtiyaçlarına ve belirtilerine göre planlanır.
Trikotillomani (saç yolma bozukluğu), kişinin saçını veya vücudundaki kılları tekrarlayıcı biçimde yolması ve bu davranışı azaltmakta ya da durdurmakta güçlük yaşamasıyla karakterize bir bozukluktur.
Saç yolma davranışı zaman içerisinde saç kaybının yanı sıra utanç, özgüven sorunları ve sosyal kaçınmaya da neden olabilir. Bu nedenle durum yalnızca “kötü bir alışkanlık” olarak değerlendirilmemelidir.
Saç yolma davranışı günlük yaşamınızı etkilemeye başladıysa profesyonel değerlendirme faydalı olabilir. Kayseri psikolog veya Kayseri’de psikolog araması yapan kişiler, trikotillomani ve ilişkili tekrarlayıcı davranışlar konusunda çalışan ruh sağlığı uzmanlarından psikolojik destek seçeneklerini değerlendirebilir.
