Sağlık Anksiyetesi (Hastalık Kaygısı Bozukluğu) Nedir?

Sağlık Anksiyetesi Nedir?

Sağlık anksiyetesi (hastalık kaygısı bozukluğu), kişinin ciddi bir hastalığı olduğuna veya olacağına dair yoğun ve sürekli kaygı yaşamasıyla karakterize bir durumdur. Bu kaygı, tıbbi değerlendirmelerde ciddi bir sağlık sorunu bulunmamasına rağmen devam edebilir ve kişinin günlük yaşamını olumsuz etkileyebilir.

Herkes zaman zaman sağlığıyla ilgili endişe duyabilir. Ancak sağlık anksiyetesinde bu endişeler yoğun, sürekli ve kişinin yaşam kalitesini bozacak düzeye ulaşabilir.

Sağlık Anksiyetesi Belirtileri Nelerdir?

Sağlık anksiyetesi yaşayan kişilerde şu belirtiler görülebilir:

• Vücuttaki en küçük değişikliği ciddi bir hastalık belirtisi olarak yorumlamak
• İnternette sürekli hastalık belirtilerini araştırmak (Cyberchondria)
• Sık sık doktora gitme veya tam tersi doktora gitmekten kaçınma
• Sürekli tahlil yaptırma isteği
• "Ya gözden kaçtıysa?" düşüncesi
• Yakınlarından sürekli "Bir şeyim yok değil mi?" diye onay alma ihtiyacı
• Sağlıkla ilgili haberlerden yoğun şekilde etkilenmek
• Kalp atışı, nefes veya ağrı gibi bedensel belirtileri sürekli kontrol etmek
   

Sağlık Anksiyetesi Neden Olur?

Tek bir nedeni yoktur. Birden fazla etken rol oynayabilir.

1. Geçmişte Yaşanan Hastalık Deneyimleri

Kişinin kendisinin veya bir yakınının ciddi bir hastalık yaşamış olması sağlık kaygısını artırabilir.

2. Kaygıya Yatkın Kişilik Yapısı

Kaygı düzeyi yüksek kişiler belirsizliğe daha zor tahammül edebilir.

3. İnternetten Sürekli Belirti Araştırmak

Her baş ağrısını beyin tümörü, her çarpıntıyı kalp krizi olarak yorumlayan içerikler kaygıyı artırabilir.

4. Bedensel Duyumlara Aşırı Odaklanmak

Normal bedensel değişiklikler bile tehdit olarak algılanabilir.

Sağlık Anksiyetesi Olan Kişiler Nasıl Düşünür?

Sık görülen düşünceler şunlardır:

• "Kesin ciddi bir hastalığım var."
• "Doktor bir şeyi atladı."
• "Tahliller yanlış çıkmış olabilir."
• "Ya geç kalırsam?"
• "Bu belirti normal olamaz."

Bu düşünceler kaygıyı besleyen bir döngü oluşturabilir.

Sağlık Anksiyetesi Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?

Yoğun sağlık kaygısı;

• İş performansını düşürebilir.
• Aile ilişkilerini zorlayabilir.
• Sosyal yaşamı kısıtlayabilir.
• Sürekli stres ve yorgunluk hissine yol açabilir.

Günlük yaşamın büyük bölümünün hastalık düşünceleriyle geçmesine neden olabilir.

Sağlık Anksiyetesi ile Panik Atak Aynı Şey Midir?

Hayır.

Panik atakta kişi yoğun fiziksel belirtilerle birlikte ani korku yaşayabilir.

Sağlık anksiyetesinde ise temel sorun, ciddi bir hastalığı olduğuna dair sürekli düşünceler ve bu düşüncelerin yarattığı kaygıdır.

Her iki durum birlikte görülebilse de aynı değildir.

Sağlık Anksiyetesi ile Nasıl Başa Çıkılır?

Aşağıdaki yöntemler faydalı olabilir:

• Sürekli internetten belirti araştırmayı sınırlandırın.
• Güvenilir olmayan sağlık içeriklerinden uzak durun.
• Bedensel belirtileri sürekli kontrol etmekten kaçının.
• Gevşeme ve nefes egzersizleri uygulayın.
• Kaygınızı artıran düşünceleri fark etmeye çalışın.
• Günlük yaşam rutininizi sürdürmeye özen gösterin.
   

Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda bir uzmandan destek almak faydalı olabilir:

• Sağlık kaygıları günlük yaşamınızı belirgin şekilde etkiliyorsa,
• Sürekli hastalık düşünceleri zihninizi meşgul ediyorsa,
• Defalarca yapılan tıbbi değerlendirmelere rağmen kaygınız azalmıyorsa,
• Bu durum iş, aile veya sosyal yaşamınızı olumsuz etkiliyorsa.

Psikolojik danışmanlık süreci, kişinin sağlıkla ilgili kaygılarını anlamasına, bu kaygıyı sürdüren düşünce ve davranışları fark etmesine ve daha işlevsel baş etme becerileri geliştirmesine yardımcı olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Sağlık anksiyetesi gerçek bir rahatsızlık mıdır?

Evet. Sağlık anksiyetesi, kişinin yaşam kalitesini etkileyebilen ve profesyonel değerlendirme gerektirebilen bir durumdur.

Sağlık anksiyetesi olan kişiler gerçekten hasta mıdır?

Kişinin fiziksel bir hastalığı olabilir ya da olmayabilir. Sağlık anksiyetesinde temel sorun, hastalık olasılığına yönelik kaygının gerçek riskle orantısız hâle gelmesidir. Fiziksel belirtiler mutlaka bir sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmelidir.

İnternette sürekli hastalık araştırmak sağlık anksiyetesini artırır mı?

Bazı kişilerde evet. Sürekli belirti araştırmak kısa süreli rahatlama sağlasa da uzun vadede kaygıyı artırabilir.